Viêm da cơ địa và những điều cần biết

Viêm da cơ địa là bệnh ngoài da thường gặp ở trẻ em, tuy nhiên bệnh vẫn có thể kéo dài tới tuổi trưởng thành và người lớn. Bệnh viêm da cơ địa không gây các biến chứng trầm trọng hay tử vong nhưng lại ảnh hưởng tới tâm lý và thể chất nếu không được điều trị.

Viêm da cơ địa
Bệnh viêm da cơ địa là gì?

VIÊM DA CƠ ĐỊA LÀ GÌ?

Viêm da cơ địa tên tiếng Anh là Atopic Dermatitis-AD hay chàm cơ địa tiếng Anh là Atopic Eczema, đây là bệnh mãn tính, hay tái phát.

Viêm da cơ địa thường gặp ở mọi lứa tuổi, khởi phát ở trẻ em và có thể liên quan đến các bệnh về dị ứng như viêm mũi dị ứng, hen phế quản, dị ứng thức ăn, mề day hay viêm da tiếp xúc…

Dịch tễ học

Theo các nghiên cứu gần đây cho thấy trên thế giới, tại các quốc gia phát triển số người mắc viêm da cơ địa chiếm từ 10-30% ở trẻ em và 5-10% ở trẻ vị thành niên và người trưởng thành. Tại Việt Nam tỉ lệ là 26,6% ở trẻ sơ sinh, 16% ở trẻ dưới 5 tuổi.

Sinh bệnh học

Bệnh viêm da cơ địa có căn sinh bệnh học phức tạp, trong đó yếu tố gen và rối loạn miễn dịch đóng vai trò quan trọng:

Sự thay đổi về gen làm thay đổi chức năng làm hàng rào bảo vệ của da do đó khiến các tác nhân gây bệnh từ môi trường bên ngoài dễ xâm nhập vào.

  • Rối loạn miễn dịch: Phản ứng bất thường qua trung gian IgE Type I hoặc phản ứng bất thường qua trung gian tế bào Type IV
  • Vùng da thường bị bệnh là hai má, trán, cằm, mặt duỗi các chi hoặc có thể lan toàn thân.
  • Một số yếu tố khác liên quan như: Dị nguyên trong không khí như lông chó, mèo, nấm mốc, phấn hoa…Các tác nhân gây nhiễm trùng da; Các dị nguyên gây dị ứng do tiếp xúc; Các bệnh mãn tính kèm theo

Viêm da cơ địa ở trẻ em

Trẻ em là độ tuổi ở Việt Nam bị mắc bệnh viêm da cơ địa nhiều nhất. Một số đặc điểm dễ nhận thấy khi trẻ bị mắc viêm da cơ địa như sau:

  • Thường là viêm da bán cấp và mãn tính
  • Chuyển từ giai đoạn tuổi sơ sinh sáng giai đoạn 3 tuổi và kéo dài đến tuổi dậy thì.
  • Tổn thương là các sẩn đỏ dẹt, có vảy mỏng trên da dày, thâm, lichen hóa, ngứa.
  • Các vị trí thường gặp nhất là các nếp gấp như khuỷu tay, cổ tay, cổ chân…

Viêm da cơ địa ở người lớn

Tỉ lệ mắc viêm da cơ địa ở người lớn thường thấp hơn ở trẻ em do người lớn đã phát triển và hoàn thiện các chức năng trong cơ thể do đó khả năng miễn dịch và đề kháng cao hơn cũng như sức đề kháng của da đã tăng lên. Tuy nhiên với môi trường sống đang ô nhiễm như hiện nay thì tỉ lệ người trưởng thành bị viêm da cơ địa đang có xu hướng tăng nhanh. Biểu hiện viêm da cơ địa ở người lớn cũng tương tự đối với trẻ em.

viêm da cơ địa ở người lớn
Biểu hiện viêm da cơ địa ở người lớn

Tổn thương da mãn tính, triệu chứng lâm sàng giống với viêm da cơ địa ở trẻ em. Vị trí: Tổn thương tương tự viêm da cơ địa ở trẻ em, chủ yếu vùng nếp gấp, có thể lan ra toàn thân. Biểu hiện thường gặp là khô, dày da.

TRIỆU CHỨNG VIÊM DA CƠ ĐỊA THƯỜNG GẶP

Triệu chứng lâm sàng của bệnh viêm da cơ địa theo từng độ tuổi khác nhau là khác nhau.

Triệu chứng lâm sàng viêm da cơ địa

Trên lâm sàng thì bệnh nhân mắc bệnh viêm da cơ địa thường gặp phải nhiều triệu chứng khác nhau, mỗi người mắc bệnh sẽ có thể gặp phải nhiều triệu chứng khác nhau như:

  • Đỏ da
  • Nổi mụn nước
  • Da dày, sần sùi
  • Vảy da
  • Vảy tiết
  • Dày sừng nang lông xảy ra ở cánh tay, đùi, má
  • Da vảy cá, vảy phấn trắng allba
  • Nếp dưới mi mắt Dennie – Morgan
  • Mặt nhợt hoặc đỏ ửng
  • Ngứa
  • Dày chỉ lòng bàn tay, viêm da bàn tay, bàn chân
  • Eczema hình đồng xu
  • Chứng da vẽ nổi trắng
  • Đục thủy tinh thể

Triệu chứng cận lâm sàng

Chỉ số IgE trong huyết thanh tăng.

Mô bệnh học lớp biểu bì có xốp bào xen kẽ, xuất hiện hiện tượng á sừng, trung bì có sự xâm nhập của bạch cầu lympho, môn, dưỡng bào, có thể xuất hiện các tế bào ái kiềm. Một số bệnh nhân có trường hợp lichen hóa tăng sản lớp biểu bì.

viêm da cơ địa
IgE trong máu người viêm da cơ địa tăng cao

ĐIỀU TRỊ VIÊM DA CƠ ĐỊA NHƯ THẾ NÀO TỐT NHẤT?

Nguyên tắc trong điều trị viêm da cơ địa là giữ ẩm cho da và chú ý chăm sóc vùng da bị tổn thương chu đáo, sạch sẽ chống viêm, giảm ngứa.

Điều trị thông qua dưỡng ẩm cho da

Lựa chọn sản phẩm dưỡng ẩm cho da phụ thuộc và cơ địa, tình trạng bệnh và vị trí vùng tổn thương của từng bệnh nhân.

Sản phẩm dưỡng ẩm được coi là đảm bảo an toàn phải tuân thủ các yếu tố sau:

  • Đã được nghiên cứu và công bố với mức độ chứng cứ rõ ràng về hiệu quả điều trị.
  • An toàn khi sử dụng lâu dài, không chứa hương liệu, không chứa paraben, không gây kích ứng da.
  • Duy trì độ ẩm lý tưởng của da, độ pH tương tự độ pH trên da tự nhiên
  • Chứa các hoạt chất có tính kháng viêm, giảm ngứa
  • Hướng dẫn sử dụng giữ ẩm cho da:
  • Nên sử dụng ít nhất 2-3 lần/ ngày. Nếu tình trạng da khô nhiều, có thể tăng số lần sử dụng.
  • Sử dụng ngay sau khi tắm/ rửa tay/ làm ẩm da từ 3-5 phút để duy trì độ ẩm cho da.
  • Trong giai đoạn cấp, có thể sử dụng phối hợp với corticosteroid trong 2 tuần đầu. Có thể thoa dưỡng ẩm trước, sau đó thoa corticosteroid.
  • Sử dụng cho người lớn 500-600gr/tuần, trẻ em 250-300gr/tuần.
  • Nên sử dụng duy trì hàng ngày dù không có tổn thương nhằm phòng bệnh tái phát.
  • Tránh sử dụng và vùng niêm mạc như mắt, mũi, miệng.

Điều trị chống viêm

Tùy thuộc và tình trạng, mức độ bệnh thuốc điều trị được chia theo các giai đoạn sau:

Điều trị tấn công

Sử dụng corticosteroid tại chỗ, với trường hợp bệnh ở mức độ nhẹ thì không nên dùng. Tùy theo nhu cầu điều trị mà sử dụng corticosteroid  với hoạt tính phù hợp. Cần tính lượng thuốc vừa đủ để thoa ngắn hạn, giảm liều một cách từ từ tránh tái phát.

  • Hydrocortisone 1% hoặc desonide có thể thoa ở vùng mặt và sinh dục do chúng có tác dụng nhẹ.
  • Triamcinolone hoặc Fluocinonide có tác dụng vừa đến mạnh nên có thể dùng trong trường hợp viêm da cơ địa nặng ở thân hoặc các chi.
  • Halogen hóa là loại mạnh không dùng ở mặt, nách hoặc bẹn.
điều trị viêm da cơ địa
Điều trị chống viêm ở người viêm da cơ địa

Điều hòa miễn dịch

Sử dụng Tacrolimus, Pimecrolimus sử dụng khi bệnh ở mức độ nhẹ hoặc trung bình, nên sử dụng xen kẽ với corticosteroid để cho hiệu quả điều trị cao hơn. Lưu ý: Sử dụng cho trẻ từ 2 tuổi trở lên và có thể dùng cho vùng mặt.

Điều trị duy trì:

Áp dụng khi bệnh dai dẳng và thường xuyên tái phát. Tacrolimus, Pimecrolimus sử dụng tại chỗ để ngăn chặn tiến triển của bệnh khi có những dấu hiệu tái phát tại chỗ sớm nhất. Hoặc bệnh nhân cũng có thể dùng Corticosteroid sử dụng gián đoạn tại chỗ.

Điều trị khi kháng trị, bệnh nặng

Đối với những bệnh nhân mắc bệnh ở giai đoạn nặng thì có thể bệnh nhân được chỉ định sử dụng:

  • Corticosteroid tại chỗ loại mạnh
  • Cyclosporine đường uống
  • Corticosteroid đường uống ngắn ngày với liều giảm dần
  • Sử dụng tia cực tím để trị liệu

Lưu ý: bệnh nhân không được tự ý mua thuốc điều trị mà nên thăm khám và điều trị theo chỉ dẫn của bác sĩ, tránh trường hợp sử dụng sai thuốc, sai liều lượng dẫn đến nhờn thuốc hoặc các biến chứng nguy hiểm khác.

Điều trị biến chứng (nếu có)

Nếu phản ứng ban đỏ vẫn tiếp tục mặc dù người bệnh tuân thủ chế độ điều trị và chăm sóc da hợp lý có thể do một nhiễm trùng thứ phát và cần được điều trị theo nguyên nhân

  • Nhiễm khuẩn: Kháng sinh đường uống và/hoặc kháng sinh tại chỗ.
  • Nhiễm virus: Thuốc kháng virus đường uống và/hoặc thuốc kháng virus tại chỗ.
thuốc điều trị viêm da cơ địa
Điều trị biến chứng ở người bệnh viêm da cơ địa

Điều trị hỗ trợ

Điều trị hỗ trợ giúp các bạn có thể giảm triệu chứng bệnh hiệu quả, bệnh nhân có thể dùng một số loại thuốc như:

  • Thuốc kháng histamin đường uống giúp làm giảm ngứa, đặc biệt nếu viêm da kèm theo viêm mũi dị ứng, mề đay và rối loạn giấc ngủ.
  • Loại không gây buồn ngủ như: Loratadin, Desloratadin có thể dùng hàng ngày.
  • Loại gây buồn ngủ như: Hydroxyzine hoặc Diphenhydramine được dùng trước khi ngủ.
  • Tránh các nguy cơ gây nhiễm khuẩn, gây bệnh thêm nặng.

PHÒNG BỆNH VIÊM DA CƠ ĐỊA NHƯ THẾ NÀO?

Để phòng bệnh viêm da cơ địa thì các bạn có thể áp dụng bằng nhiều biện pháp khác nhau như:

  • Để phòng ngừa viêm da cơ địa nên tuân thủ chặt chẽ việc chăm sóc làm mềm da đúng cách để có thể kiểm soát được triệu chứng và nhiễm trùng thứ phát.
  • Duy trì dưỡng ẩm cho da bởi chất dưỡng ẩm có vai trò quan trọng trong phòng chống tái phát bệnh, ngăn cản sự mất nước. Nên sử dụng sản phẩm dưỡng ẩm hàng ngày đặc biệt sau khi tắm. Đối với trẻ nhỏ có nguy cơ mắc viêm da cơ địa nên sử dụng dưỡng ẩm sớm từ giai đoạn sơ sinh.
  • Nên cho trẻ bú mẹ ít nhất 6 tháng đầu đời có lợi ích trong việc giảm tỉ lệ mắc viêm da cơ địa cho trẻ sau này.
  • Ngoài ra nên tránh ăn các thức ăn gây dị ứng da, tránh tiếp xúc với môi trường hóa chất độc hại.

Với những kiến thức về viêm da cơ địa được chúng tôi chia sẻ ở trên hi vọng sẽ giúp được người bệnh hiểu rõ về viêm da cơ địa là gì, cách điều trị bệnh ra sao, nên phòng bệnh như thế nào để điều trị bệnh đúng cách, hiệu quả cao, hạn chế tình trạng bệnh tái phát.

Nếu cần được tư vấn hoặc muốn tìm hiểu thêm về vấn đề trên quý độc giả có thể nhấp vào chọn:

Bác Sĩ Chuyên Khoa sẽ giải đáp mọi thắc mắc của quý độc giả. (*) Mọi thông tin cá nhân đều được bảo mật an toàn.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *